Program Promocji Higieny Szpitalnej”. Pytania dotyczące opinii na temat czynników zwiększających bezpieczeństwo podczas wykonywania zabiegów medycznych zadano lekarzom zabiegowym, anestezjologom oraz pielęgniarkom epidemiologicznym. „Częstość występowania zakażeń szpitalnych jest jednym z podstawowych wyznaczników jakości opieki medycznej, dlatego należy dbać o jak najwyższy poziom wiedzy w tym obszarze” – komentuje dr hab. Małgorzata Bulanda, Prezes Polskiego Towarzystwa Zakażeń Szpitalnych.
Według ustawy zakażenie szpitalne to takie, które wystąpiło w związku z udzieleniem świadczeń zdrowotnych, w przypadku gdy choroba nie pozostawała w okresie wylęgania w momencie udzielania świadczenia albo wystąpiła po udzieleniu świadczenia, ale w okresie nie dłuższym niż najdłuższy okres jej wylęgania. Zakażenia stanowią zagrożenie zarówno dla pacjentów, jaki i personelu medycznego. Ich występowanie często wpływa na pogorszenie przebiegu choroby podstawowej, wydłuża czas pobytu w szpitalu i zwiększa koszty leczenia oraz śmiertelność pacjentów. Dodatkowo oddziałuje też na zdrowie leczących i pielęgnujących pacjentów pracowników opieki zdrowotnej.
Pomimo że przeważająca większość badanych przedstawicieli personelu medycznego w badaniu przeprowadzonym przez instytut IQS określa szpital, w którym pracuje jako bezpieczny, prawie każdy respondent badania deklaruje, że w swojej codziennej praktyce spotyka się z zakażeniami szpitalnymi (95% wskazań). Zdaniem pracowników szpitala przyczyną zakażeń jest przede wszystkim mała liczba personelu oraz niewłaściwy stan techniczny pomieszczeń szpitalnych (te dwie przyczyny wymienia ok. 1/3 respondentów). Nieprzestrzeganie zasad higieny oraz warunki sanitarne w szpitalu znajdują się na 3. i 4. miejscu z kolejno 23 % i 18 % procentami głosów ankietowanych. Niemal połowa badanych wymienia jeszcze inne przyczyny zakażeń szpitalnych, tj. metody leczenia i ich specyfikę czy przyczyny leżące poza wpływem personelu szpitalnego. Tylko co dziesiąty respondent stwierdza, że nie spotkał się w swoim miejscu pracy z przypadkami zakażeń.
Najczęściej wymieniane rodzaje zakażeń to zakażenia miejsca operowanego (73%), układu oddechowego (72%) i moczowego (68%). Wyniki badania sugerują, że najczęstsze rodzaje zakażeń wskazywane przez poszczególne grupy badanych wiążą się ze specyfiką ich pracy: lekarze zabiegowi podają zakażenia miejsca operowanego, anestezjolodzy – zakażenia układu oddechowego, natomiast pielęgniarki epidemiologiczne – zakażenia układu moczowego i zatrucia pokarmowe.
Zdecydowana większość badanych (ponad 94%) zgadza się, że metody takie jak nienoszenie masek chirurgicznych czy brak dezynfekcji i sterylizacji sprzętu mogą zwiększać liczbę zakażeń miejsca operowanego. Najważniejszym jednak działaniem dla ograniczenia liczby zakażeń jest według respondentów przestrzeganie higieny przez personel (98% wskazań). Badani, zapytani o to, czy stosowanie jednorazowych fartuchów chirurgicznych może zmniejszyć liczbę zakażeń, w zdecydowanej większości odpowiadają twierdząco (77%). Niestety, zaledwie niewiele ponad ¼ respondentów deklaruje, że na ich bloku operacyjnym stosuje się wyłącznie jednorazowe fartuchy chirurgiczne.
Zdaniem badanych pielęgniarek epidemiologicznych, lekarzy zabiegowych
i anestezjologów czynników, które kształtują poczucie bezpieczeństwa podczas pracy w warunkach szpitalnych jest kilka. „Bezpieczny szpital” to przede wszystkim miejsce, w którym pracuje kompetentny personel (73% respondentów), a wskaźnik zakażeń jest niski (63% respondentów). Charakteryzuje się on też, w opinii respondentów, niskim wskaźnikiem zdarzeń niepożądanych (51%) oraz wysoką dbałością o higienę pracy i czystość (39%). „Wszystkie te czynniki nie wyeliminują całkowicie zjawiska nieodłącznie związanego z pobytem chorego w szpitalu, jakim są przypadki zakażeń nabytych podczas hospitalizacji. Na występowanie tych zakażeń szpitalnych, których czynnikiem etiologicznym jest własna flora chorego (a te w obecnych czasach dominują), najczęściej nie mamy wpływu. Nie możemy natomiast dopuszczać do zakażeń egzogennych („z otoczenia”) i temu przeciwdziałać poprzez stosowanie odpowiednich zabiegów profilaktycznych, jakimi są niewątpliwie higiena szpitalna, sprzęt i ochrona osobista.”, podsumowuje dr hab. Małgorzata Bulanda.
